120 lat linii kolejowej nr 29 Tłuszcz – Ostrołęka

120 lat linii kolejowej nr 29 Tłuszcz – Ostrołęka

13 października 2017 roku minęło równo 120 lat od uruchomienia linii kolejowej Pilawa – Tłuszcz – Ostrołęka. Początkowo zakładano, że linia zostanie oddana w lecie 1895 roku, lecz przez opóźnienie związane z budową mostu w Wyszkowie, dnia 13.10.1897 roku w końcu udało się wprowadzić nowy środek transportu, który doprowadził do rozwoju miasta.
Pierwszym człowiekiem, który opisał wrażenia z podróży po nowej linii, był dziennikarz delegowany przez redakcję Kurjera Warszawskiego. Czy był pierwszym podróżnym? Może wskazywać na to numer biletu o okolicznościowym numerze 0001, który zakupił. Kolejno opisywał wrażenia z miejsc, które odwiedzał. Najlepsze wywarł na nim dość obszernie opisany dworzec kolejowy w Wyszkowie, o czym wspominam na podstronie „Kolej w Wyszkowie” w dziale „Informacje”. Już wtedy rozczarowanie budziło usytuowanie dworca w Ostrołęce „Zatrzymaliśmy się na reszcie u kresu podróży – w Ostrołęce, na dworcu, z którego nawet w dzień jasny miasta nie widać”.
Zapraszam do zapoznania się z poniższymi datami, archiwalnymi fotografiami oraz ciekawostkami z naszej linii.

Oto 29 dat, które przybliżą to, co działo się na linii przez ostatnie 120 lat:

13 października 1897 Otwarcie linii kolejowej i włączenie jej do dyrekcji Kolei Warszawsko-Terespolskiej
1 maja 1912 Otwarcie mijanki i przystanku Przytyk (Nazwa błędna i powielana w późniejszych latach)
1914 Przetycz (Przytyk) po rozbudowaniu peronów staje się stacją
lato 1915 I Wysadzenie mostu kolejowego w Wyszkowie przez przedwczesną eksplozję ładunków założonych przez Rosjan
8 września 1939 II Wysadzenie mostu kolejowego w Wyszkowie przez Grupę Operacyjną „Wyszków”
6 października 1941 Po odbudowie mostu przez Niemców przywrócono kursowanie pociagów pasażerskich 2 i 3 klasy
12 października 1941 Partyzanci doprowadzają do czołowego zderzenia pociągu towarowego i pociągu pasażerskiego rel. Królewiec – Warszawa w okolicach Goworowa
wrzesień 1944 III Wysadzenie mostu kolejowego w Wyszkowie przez wycofujące się wojska niemieckie
1945 Linia kolejowa nieprzejezdna przez zerwany most na Bugu
1961 Przywrócenie przejezdności linii między Rybienkiem, a Wyszkowem po odbudowie mostu
13 września 1982 Elektryfikacja odcinka Tłuszcz — Wyszków
29 maja 1983 Uruchomienie pierwszych po wojnie bezpośrednich połączeń rel. Wyszków – Warszawa Wileńska
24 września 1985 Wypadek kolejowy w Rybienku, gdzie rozpędzone ładowne wagony zbiegły ze stacji w Wyszkowie uderzając w pociąg osobowy rel. Tłuszcz – Wyszków
7 października 1985 Elektryfikacja odcinka Wyszków — Ostrołęka
1 czerwca 1986 Pociągi w relacji Wyszków / Ostrołęka – Warszawa Wileńska stanowią większość połączeń na linii
1991 Jeden z ostatnich rozkładów jazdy o największej w historii linii liczbie połączeń kolejowych
31 maja 1992 Kolejne rozkłady jazdy do 2004 roku są ze zmniejszoną, lecz stałą liczbą połączeń
12 grudnia 2004 Wstęp do likwidacji połączeń pasażerskich na linii przez PKP Przewozy Regionalne.
13 grudnia 2004 Protest mieszkańców na stacji Dalekie w obronie połączeń na linii i nie wypuszczenie ostatniego pociągu z Ostrołęki
grudzień 2005 Uruchomienie połączeń na linii przez Koleje Mazowieckie. Do 2008 roku bez połączeń do Warszawy.
2009 Do Wyszkowa przyjeżdżają pociągi towarowe o prawdopodobnie najdłuższej w historii linii relacji. Transport prowadzony bezpośrednio z Niemiec z materiałami pod budowę obwodnicy miasta.
2 czerwca 2009 Zamknięcie stacji Dalekie i zdegradowanie do roli przystanku osobowego
13 grudnia 2009 Zamknięcie stacji Gierwaty i zdegradowanie do roli przystanku osobowego
grudzień 2011 Największa w czasach Kolei Mazowieckich liczba połączeń bezpośrednich do Warszawy
III kwartał 2012 I etap remontu linii Tłuszcz – Ostrołęka na odcinku 5km oraz przystanków Jarzębia Łąka i Grzegorzewo
lato 2013 II etap remontu linii Tłuszcz – Ostrołęka do km 11 wraz z remontem stacji w Mostówce
14 listopada 2013 Przywrócenie stacji Gierwaty do udziału w ruchu na linii
4 listopada 2015 Z powodu prac modernizacyjnych, objazdem przez Ostrołękę i Wyszków z postojem handlowym przejeżdża pierwszy w historii pociąg dalekobieżny spółki PKP Intercity, relacji Białystok – Częstochowa Stradom „Pielgrzymkowy 2” prowadzony lok. 754 046-1. Następnego dnia wieczorem jedzie z powrotem.
2015 – 2017 Naprawy doraźne infrastruktury na kilku szlakach linii w celu utrzymania i podwyższenia prędkości. Remonty przejazdów kolejowych

Ciekawostki:

  • Pierwotna nazwa stacji Pasieki brzmiała Różany, a Gierwaty – Narew.
  • Przystanek Grzegorzewo został nazwany prawdopodobnie przez potomka szlachty, który zamieszkiwał pałac w pobliskich Lipinach. Fundując ten przystanek, nazwał go od imion Grzegorz i Ewa, swojego oraz żony.
  • Do najciekawszych pociągów na linii przed wojną można zaliczyć pociągi Warszawa Wileńska – Łomża, czy pośpieszne Warszawa Wileńska – Wyszków.
  • W latach 70. kursował pociąg Ostrołęka – Łódź Fabryczna, od Ostrołęki do Warszawy Centralnej jako osobowy, dalej jako pośpieszny. Na podobnej zasadzie na początku lat 90. kursował pociąg Poznań – Ostrołęka.
  • Pod koniec lat 80. z zatrzymaniem w Wyszkowie i Ostrołęce jeździł sezonowy pociąg Olsztyn – Kędzierzyn-Koźle i Bielsko-Biała Główna – Olsztyn.
  • Akcja w pierwszych minutach filmu Katyń Andrzeja Wajdy z 2007 roku dzieje się na moście kolejowym w Wyszkowie.
  • Kursujący w latach 1986-1993 pociąg pośpieszny „KURPIE” rel. Ostrołęka – Warszawa Zachodnia nazywano „Kurpiem” lub „Szalonym Kurpiem”. Nazwa „Kurp” do dziś jest używana głównie przez kolejarzy na połączenia osobowe Kolei Mazowieckich w tej relacji.
  • W Pierwszych minutach filmu „Wielka Majówka” Krzysztofa Rogulskiego z 1981 roku akcja dzieje się na przystanku Jarzębia Łąka. Główny bohater wysiada z pociągu osobowego relacji Tłuszcz – Ostrołęka, prowadzonego lokomotywą SP42 i przechodzi obok budynku poczekalni w stylu kurpiowskim. Kolejne ujęcie to przejeżdżający pociąg towarowy przez przejazd kolejowy.

Pierwszy most kolejowy w Wyszkowie nad rzeką Bug, 1897 rokMost kolejowy w Wyszkowie po wysadzeniu, 1915 rok
Przystanek Rybienko, 1938 rokStacja kolejowa w Wyszkowie po elektryfikacji, lata 80.

Z okazji 120-lecia linii wszystkim podróżnym i ludziom pracującym na niej wypadałoby życzyć przede wszystkim czasów nowej świetności, sfinalizowaniu planowanych prac na odcinku Mostówka — Ostrołęka. By przywrócono porządne połączenia, na jakie było nas stać tuż po elektryfikacji linii, by ludzie, w szczególności z Wyszkowa nie męczyli się w codziennych dojazdach do stolicy, stojąc w korkach, gdyż dla nich jest to lepsze niż przesiadanie się w Tłuszczu, z czym pożegnali się w 1984 roku i nie chcą do takich standardów wracać.

Więcej współczesnych zdjęć z linii Tłuszcz – Ostrołęka można obejrzeć w galerii foto serwisu.
Publikacje związane z historią linii i koleją w okolicy można przeczytać na stronie Piotra Kosińskiego, któremu również dziękuję za podesłanie archiwalnych fotografii na cele powyższego wpisu.